Kontratu Remata iha Koreia? — Ita-nia Opsaun sira: Renova, Muda, Troka Vistu, ka Fila ba Uma
Ita-nia Kontratu Atu Remata Ona — Dalan Ida-Ne'ebé Mak Ita Hili?
Maizumenus fulan 2-3 molok ita-nia kontratu liu prazu, estrese oin ida komesa mosu. Sira sei renova ka lae? Ita presiza buka iha fatin seluk ka lae? Ne'e mak rohan ba Koreia nian ona ka? Inserteza ne'e halo ema kolen, no parte aat liu mak la hatene ita-nia opsaun sira.
Loloos mak ne'e — ita karik iha opsaun barak liu duké buat ne'ebé ita hanoin. Mai ita hateke ba senáriu ida-idak atu nune'e ita bele hili ida ne'ebé loos duké husik prazu mak deside ba ita.
Senáriu A: "Ha'u-nia Empregadór Hakarak Renova"
Dalan ne'ebé simples liu. Ita-nia empregadór gosta ita-nia serbisu, ita mós kontente ho serbisu ne'e, parte rua hotu konkorda atu kontinua.
Saida mak akontese: Ita-nia empregadór hatama renovasaun ba EPS. Ba sira ne'ebé kaer E-9, totál tempu hela bele to'o tinan 4 fulan 10 (tinan 3 + estensaun tinan 1 fulan 10). Hatama pelumenus fulan 1 molok kontratu atuál liu prazu.
Buat ne'ebé ema barak haluha: Renovasaun mak oportunidade ida atu negoseia. Ita-nia lian Koreanu di'ak liu ona, ita hatene serbisu ne'e, no atu fó treinamentu ba ema foun ne'ebé troka ita presiza osan. Ne'e mak tempu atu diskute kona-ba hasa'e saláriu ka kondisaun ne'ebé di'ak liu. Keta asina de'it termu ne'ebé hanesan hodi la hanoin kona-ba saida mak ita hakarak atu muda. "계약 연장할 때 급여 조정 가능한가요?" (Ita bele halo ajustamentu ba saláriu ba renovasaun ka lae?) — husu ida-ne'e.
Senáriu B: "Ha'u Hakarak Muda Empregadór"
Karik serbisu ne'e la di'ak. Karik saláriu ki'ik. Karik ita-nia empregadór la hakarak renova. Ita bele troka empregadór tuir lei Koreia nian, maibé iha regra sira.
Bainhira mak ita hetan lisensa atu muda:
- Empregadór la renova ita-nia kontratu
- Empregadór viola termu kontratu nian (saláriu la selu, kondisaun la seguru)
- Fatin-serbisu taka ka iha mudansa operasionál boot
- Abuzu, tratamentu la justu, ka asédiu
- Asidente fatin-serbisu nian hapara ita atu kontinua
Ita hetan fulan 3 atu buka empregadór foun no to'o mudansa fatin-serbisu 3 ho totál. Rejistu iha Ita-nia Sentru Empregu (Job Center) lokál (고용센터) — sira iha lista empregadór nian. Mós verifika HiKorea. No ho onestu? Husu traballadór seluk iha ita-nia komunidade kona-ba empregadór ida-ne'ebé mak trata ema ho di'ak. Liafuan-ba-liafuan (Word-of-mouth) baibain bele fiar liu duké lista ofisiál sira.
Durante tranzizaun, ita-nia vistu kontinua válidu naran katak ita rejistradu ona no buka hela ho ativu. Maibé keta husik tempu fulan 3 ne'e liu prazu hodi la halo asaun ruma — hahú buka ita-nia serbisu sedu.
Senáriu C: "Ha'u Hakarak Hela Iha Koreia ba Tempu Naruk"
Ne'e mak senáriu mehi nian — hadi'a ita-nia vistu ba buat ruma ne'ebé fó ita liberdade loloos.
E-7-4 (Traballadór ho Abilidade): Hadi'a boot ba traballadór manufatura nian sira. Avaliasaun bazeia ba pontu ne'ebé konsidera abilidade lian Koreanu, esperiénsia serbisu, rendimentu, no tinan. Presiza TOPIK Nível 2+. Fó lisensa ba ita atu hili empregadór ho livre. Kompetitivu maibé bele atinji se ita estuda hela lian Koreanu.
F-2-7 (Rezidensia Bazeia ba Pontu): Rezidensia tempu naruk ho liberdade atu serbisu. Konkluzaun KIIP hetan pontu boot iha ne'e. Haree ami-nia matadalan vistu nian ba ezijénsia detalladu sira.
Dalan seluk: F-6 (kazamentu), D-8 (investimentu negósiu nian), no seluk tan. Ida-idak iha ezijénsia espesífiku sira — telefone ba 1345 atu hetan matadalan kona-ba ita-nia situasaun.
Senáriu D: "Ha'u Atu Fila ba Uma — Maibé Planeia Atu Fila Fali Mai"
Fila ba uma la'ós falhánsu. Programa Tama-fali Traballadór Fidelidade (Faithful Worker Re-entry Program) fó prémiu ba traballadór sira ne'ebé remata sira-nia kontratu ho moos:
- Prioridade atu tama-fali ho vistu E-9 foun
- Izensaun ezame EPS-TOPIK ba tama-fali
- Prosesamentu ne'ebé lalais liu
Remata ita-nia kontratu ho loloos no fila fali liuhusi kanál ofisiál sira mak di'ak liu barak duké liu prazu vistu (overstay). Liu prazu maski loron ida kria rejistu ida ne'ebé bele bloka tama-fali ba tinan barak.
Senáriu E: "Ha'u Hanoin Atu Hela Liu Prazu Vistu Nian De'it"
Ha'u sei ko'alia diretu. Ha'u komprende dezisperasaun, maibé hela liu prazu vistu (overstaying) sei estraga buat hotu ne'ebé ita harii ona:
- La iha protesaun laborál — empregadór sira bele esplora ita tanba ita labele hato'o keixa
- La iha seguru saúde — vizita ospitál dala ida bele kusta millaun ba millaun
- Se ita hetan kanek, iha parte tékniku ita kualifika ba 산재 (kompensasaun asidente industriál) — maibé husu ida-ne'e signifika hatudu ita-nia estatu no foti risku atu hetan deportasaun
- Se kaer: detensaun, deportasaun, bandu tama-fali ba tinan 1-10, multa husi won millaun 2-5
- Benefísiu hotu husi programa Traballadór Fidelidade — lakon
Benefísiu hotu ne'ebé ita harii durante ita-nia tempu hela ne'ebé legál lakon kedas iha momentu ne'ebé ita hela liu prazu vistu. Ne'e la folin.
Molok Ita Halo Buat Ruma — Koleta Ita-nia Osan
Kualkér dalan ne'ebé ita hili, keta husik hela osan leten meja:
- Saláriu la selu — Verifika ita-nia resibu saláriu (payslip) ikus ho kuidadu
- 퇴직금 (Osan Pensaun/Indemnizasaun) — Serbisu tinan 1+ = maizumenus saláriu fulan 1 nian kada tinan. Aplika maski ita husik serbisu, ema hasai ita, ka kontratu remata de'it
- 국민연금 (Pensaun) nian fila fali — Aplika ba osan fila fali (lump-sum) bainhira husik hela. Nasionalidade balun hetan fali parte empregadu no empregadór nian
- 출국만기보험 (Seguru Garantia Partida) — Ketak husi osan pensaun/indemnizasaun. Verifika se ita-nia empregadór halo ona kontribuisaun
Ida-ne'e bele to'o totál won millaun oin-oin. Se ita-nia empregadór la selu, hato'o keixa ida iha Eskritóriu Laborál (Labor Office) molok ita husik hela — ne'e susar liu atu halo husi rai-li'ur.
Ita-nia kontratu remata mak pontu desizaun ida, la'ós dalan mate. Senáriu ida-ne'ebé mak tuir ita? Kualkér buat ne'ebé ita hili, hili ida-ne'e ho deliberadu — no hahú prepara pelumenus fulan 3 molok ita-nia kontratu liu prazu. Traballadór sira ne'ebé planeia uluk mak sira ne'ebé sei la'o ba oin ho di'ak.
MyKoreaWork
Buka servisu iha Koreia — Grátis ba traballadór sira
Hotu liu husi telefone — rejistu, asina kontratu no submete dokumentu husi ita-nia telefone, iha fatin ne'ebé deit iha Koreia